مغز، خاطرات دردناک را فراموش نمی‌‌کند

بعضى از خاطرات، چه خوب و چه بد، براى همیشه در ذهن می‌‌مانند و در این میان، خاطراتى که می‌‌خواهیم از یاد ببریم، سخت‌تر از همه از ذهن زدوده می‌‌شوند.

سایت خبرى «تایمزآو ایندیا» می‌‌نویسد محققانى که درباره این پدیده مطالعه می‌‌کنند، اکنون دریافته‌اند زمانى که صحبت از سرکوب خاطرات ناخوشایندى به میان می‌‌آید که محرک احساسى داشته‌اند، «فراموشى عمدی» یا «فراموشى داوطلبانه» به هیچوجه کارایى ندارد.

گروهى از فیزیولوژیست‌هاى دانشگاه کارولیناى شمالى در گزارشى که قرار است در شماره ماه سپتامبر «جله روان‌شناسى اجتماعى تجربی» به چاپ برسد، اظهار داشتند که دریافته‌اند افراد مورد مطالعه آن‌ها قادر نیستند آنگونه که رویدادهاى خوشایند و مادى خود را عمدا فراموش می‌‌کنند، خاطرات احساسى و معنوى خود را از ذهن پاک کنند.

به گفته آنان، زمانى که انسان‌ها سعى می‌‌کنند عمدا اطلاعاتى را فراموش کنند، باید در ذهن خود آن اطلاعات را از بقیه موضوعات همراه آن جدا کنند و آنچه را که مایل نیستند دوباره به خاطر بیاورند، کنار بگذارند اما احساسات مانع از برداشتن این دو گام می‌‌شود.

دراین مطالعه محققان با استفاده از تصاویر احساس‌برانگیز و خنثی، شیوه‌اى را براى فراموشى هدایت شده به کار بستند تا دریابند که آیا انسان‌ها می‌‌توانند به آسانى فراموش کردن رویدادهاى مادى و غیر احساسی، رویدادهاى احساسى را نیز به دست فراموشى بسپارند یا خیر.

زمانى که فهرست اطلاعاتى که می‌‌بایست فراموش شود، خنثى بود، داوطلبان شرکت‌کننده موفق شدند آن‌ها را عمدا فراموش کنند اما زمانى که این فهرست شامل رویدادهاى احساسى بود، فراموشى هدایت شده، شکست خورد.

این یافته‌ها می‌‌توانند به درک راه‌هایى کمک کند که احساسات، با چیره ‌شدن به فرآیندهاى مغزی، فعالیت ذهن، از جمله کار بازیابى خاطرات را در کنترل خود می‌‌گیرد .احساسات، می‌‌تواند در فرایندهایى که براى فراموش کردن عمدى بخش‌هاى ناخوشایندى از خاطرات گذشته در مغز انجام می‌‌شود، «اتصالی» ایجاد کند.

دکتر ه.ن.مالیک، استاد فیزیولوژى در AIIMS معتقد است، ‬احساسات، به شدت روى حافظه اثر می‌‌گذارد و زنده‌ترین خاطرات، رویدادهاى احساسى هستند که به دفعات به ذهن بازمی‌‌گردند.

وى گفت برخى معتقدند که تحریک احساسات منجر به دقیق‌تر و باریکتر شدن توجه انسان می‌‌شود به گونه‌اى که به اطلاعات پیرامونى توجه نمی‌‌شود و در نتیجه احتمال کمترى دارد که بعدا به خاطر آورده شوند.

دکتر سونیتا تیواری، استاد فیزیولوى در دانشگاه پزشکى کینگ جرج، در «لکنو»ى هند نیز در این‌باره گفت: «انسان‌ها به ندرت لحظات احساسی‌‌شان را فراموش می‌‌کنند. فراموشى عمدی، براى کدر و تاریک کردن خاطرات ناخوشایند، در بسیارى موارد ناموفق است.

او گفت احساسات شدید باعث می‌‌شود رویدادهایى که همراه آن‌ها بوده‌اند، همیشه در مغز در دسترس و قابل یادآورى باشند.

این دانشمند گفت فراموشى عمدى رویدادهاى خنثی، اقدامى مفید است که به مغز در روزآمد کردن اطلاعات خود کمک می‌‌کند.